Yetkili müesseselerde müşteriden kimlik bilgisi alınmasını gerektiren üç ayrı mevzuat vardır ve her birinin kendi eşiği bulunur. Vergi kimlik numarası ve kambiyo eşikleri bugün 5.000 USD’de birleşmiştir; MASAK eşiği ise TL cinsinden ayrı belirlenir. Kısa cevap: ikisi de geçerlidir. 5.000 USD’yi aşan işlemde kimlik numarası alınır, 370.000 TL ve üzerindeki işlemde ise MASAK kimlik tespiti yapılır.
| Mevzuat | Dayanak | Eşik | Yükümlülük |
| Vergi kimlik numarası (4358) | 4358 sayılı Kanun; VKN Genel Tebliği Sıra No: 2, md. 4 | 5.000 USD veya muadili | İşlemden önce VKN tespiti |
| Kambiyo | Tebliğ 2018-32/45 md. 20/6 ve md. 30; Bakanlık Onayı (14.06.2022) | 5.000 USD’yi aşan işlem | Kimlik numarası kaydı |
| MASAK | 5549 sayılı Kanun; Tedbirler Yönetmeliği md. 5/1-b | 370.000 TL veya üzeri (bağlantılı işlemler dahil) | MASAK kimlik tespiti |
Aşağıda önce bu üç düzenleme sırasıyla, ardından güncel durum ve değerlendirme ele alınmıştır.
1. Vergi Kimlik Numarası Düzenlemeleri: 4358 sayılı Kanun (1998)
4358 sayılı Kanun, vergiyi doğuran olayların zamanında tespit edilmesi için belirli işlemlerde gerçek ve tüzel kişilerden vergi kimlik numarası aranmasını zorunlu kıldı. Hangi işlemlerde aranacağını Maliye Bakanlığı tebliğlerle belirledi.
- 2001 – 2 Seri No’lu VKN Genel Tebliği: Yetkili müesseseler, 1.9.2001’den itibaren 3.000 USD veya muadili döviz alış-satışında işlemden önce müşterinin VKN’sini tespit etmeye başladı. Yurt dışında yerleşik kişilerden VKN aranmaz.
- 2006 ve 2010 – 3 ve 4 Seri No’lu Tebliğler: T.C. vatandaşlarında T.C. kimlik numarası, yabancı kimlik numarası olanlarda bu numara VKN yerine geçti.
2. Kambiyo Düzenlemeleri: 2018-32/45 sayılı Tebliğ (2021)
Yetkili müesseseleri düzenleyen 2018-32/45 sayılı Tebliğe kimlik kaydına yönelik, 2021 sonunda iki değişiklik yapıldı.
- 12.10.2021 – Tebliğ 2021-32/62: md. 20/6 ile tüm işlemlerde müşterinin T.C. kimlik, pasaport veya vergi kimlik numarasının alınıp kaydedilmesi zorunlu oldu.
- 18.11.2021 – Tebliğ 2021-32/64 ve 2021-32/65: Eşik 100 USD‘ye çekildi. Bakanlığa da md. 30 ile “kimlik ibrazına yönelik işlem limitlerini belirleme” yetkisi verildi.
Böylece aynı işlem için iki farklı eşik oluştu: kambiyoda 100 USD, vergi kimlik numarasında 3.000 USD.
2.1. Kambiyo Eşiğinin 5.000 USD’ye Çıkarılması ve Uyumlaştırma (2022)
Farklı eşikleri uyumlu hale getirmek için üç uygulama iki gün içinde birlikte güncellendi:
- 14.06.2022 – Bakanlık Onayı (sayı 2424471): md. 30 yetkisiyle kambiyo tarafındaki eşik 100 USD’den 5.000 USD‘ye çıktı.
- 16.06.2022 – 5 Seri No’lu VKN Genel Tebliği: Vergi kimlik numarası eşiği 3.000 USD’den 5.000 USD‘ye çıktı.
- 16.06.2022 – MASAK Yönetmeliği: Kimlik tespiti eşiği 75.000 TL’den 85.000 TL’ye çıktı.
Bakanlık bu değişiklikleri 2022/YM-32 sayılı Duyuru ile ilan etti. Duyuruda, kimlik tespiti yükümlülüğünün o güne kadar üç ayrı düzenlemede üç farklı tutarla uygulandığı (kambiyoda 100 USD, MASAK’ta 75.000 TL, vergi kimlik numarasında 3.000 USD) belirtilmiş; bu tutarların “birbirleriyle uyumlu hale getirilmesini sağlamak üzere” kambiyo eşiğinin Tebliğ md. 30 yetkisine dayanan 14.06.2022 tarihli ve 2424471 sayılı Onay ile 5.000 USD’ye, MASAK eşiğinin 85.000 TL’ye, vergi kimlik numarası eşiğinin de 5.000 USD’ye güncellendiği açıklanmıştır.
3. MASAK Düzenlemeleri: Kimlik Tespiti Eşiği
Yetkili müesseseler 5549 sayılı Kanun kapsamında MASAK’a karşı da yükümlüdür. Bu eşik 5.000 USD kuralından ayrıdır, TL olarak belirlenir ve tek işleme ya da bağlantılı işlemlerin toplamına uygulanır.
- 2022 öncesi: 75.000 TL; elektronik transfer eşiği 7.500 TL.
- 16.06.2022: 85.000 TL (5.000 USD uyumlaştırmasıyla aynı gün); elektronik transfer eşiği değişmedi, 7.500 TL.
- 14.01.2023 (RG 32073, Karar Sayısı 6702; yürürlük 01.02.2023): 185.000 TL; elektronik transfer eşiği 7.500 TL’den 15.000 TL’ye çıktı.
- 07.10.2026 (RG 33393, Karar Sayısı 11845): 370.000 TL. Elektronik transferlere ilişkin eşikler de 15.000 TL’den 30.000 TL’ye çıktı.
4. Güncel Durum
Yetkili müesseseler, 5.000 USD veya karşılığı TL’yi aşan işlemlerde müşterinin kimlik numarasını fotoğraflı belgeden kontrol ederek alır ve DAB/DSB’ye yazar. 2018-32/45 sayılı Tebliğin md. 20/6 metninde hâlâ 100 USD yazar; uygulanan 5.000 USD, 14.06.2022 tarihli Bakanlık Onayı’ndan gelir. Bakanlığın Şubat 2025 tarihli Yetkili Müesseseler Rehberi de 5.000 USD’yi ifade etmiştir.
Aykırılıkta iki yaptırım vardır: kambiyo tarafında 1567 sayılı Kanun md. 3/1 kapsamında idari para cezası, vergi kimlik numarası tarafında VUK md. 353/7 kapsamında her işlem için özel usulsüzlük cezası.
Yani yetkili müessese için iki kontrol birlikte çalışır: 5.000 USD’yi aşan işlemde kimlik numarası kaydı, 370.000 TL’ye ulaşan işlemde ise MASAK kimlik tespiti.
5.000 USD kuralına göre hangi müşteriden hangi numaranın alınacağını gösteren DUYURU metni aşağıdadır.
| Tarih | Düzenleme | Eşik |
| 04.04.1998 | 4358 sayılı Kanun | — |
| 19.06.2001 | 2 Seri No’lu VKN Genel Tebliği | VKN: 3.000 USD |
| 12.10.2021 | Tebliğ 2021-32/62 | Kambiyo: tüm işlemler |
| 18.11.2021 | Tebliğ 2021-32/64 ve 2021-32/65 | Kambiyo: 100 USD |
| 14.06.2022 | Bakanlık Onayı 2424471 | Kambiyo: 5.000 USD |
| 16.06.2022 | 5 Seri No’lu VKN Genel Tebliği | VKN: 5.000 USD |
| 16.06.2022 | MASAK Tedbirler Yönetmeliği (Karar 5739) | MASAK: 85.000 TL |
| 14.01.2023 | MASAK Tedbirler Yönetmeliği (Karar 6702) | MASAK: 185.000 TL |
| Şubat 2025 | HMB Yetkili Müesseseler Rehberi | Uygulama: 5.000 USD |
| 07.10.2026 | MASAK Tedbirler Yönetmeliği (Karar 11845) | MASAK: 370.000 TL |
5. Değerlendirme (Öneri): Tek eşik, MASAK genel kimlik tespiti limiti olacak şekilde mevzut uyumu yapılabilir
Yetkili müesseseler yönüyle eşiklerin MASAK kimlik tespiti tutarında, bugün için 370.000 TL’de birleştirilmesi en kalıcı çözüm olarak görünmektedir. MASAK kapsamında yapılan kimlik tespiti, T.C. kimlik, pasaport ve vergi kimlik numarasını zaten içerdiğinden kambiyo ve vergi kimlik numarası mevzuatının istediği bilgileri de karşılar. Böylece tek bir kimlik tespiti üç yükümlülüğü birlikte yerine getirmiş olur.
Bunun için 2018-32/45 sayılı Tebliğde ve 2 Seri No’lu Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliğinde, yetkili müesseseler için eşiğin MASAK Tedbirler Yönetmeliğinde belirlenen tutar olacağına atıf yapılması yeterlidir.
Eşiğin TL olarak belirlenmesi de daha isabetlidir. USD cinsinden eşikte Avro, Sterlin ya da TL ile yapılan her işlemin hangi kurla USD’ye çevrileceği tereddüt yaratır ve eşik kurla birlikte her gün değişir. TL cinsinden sabit bir eşik ise vezne uygulamasını sadeleştirir, denetimde tartışmaya yer bırakmaz ve gerektiğinde Yönetmelikle kolayca güncellenebilir.
Eşiklerin birleştirilmesi ilk adımdır. Üç düzenleme; yaptırımları (1567 sayılı Kanun, VUK md. 353/7 ve 5549 sayılı Kanun), yükümlülüklerin yerindeliği ve gerekliliği açısından da daha ayrıntılı bir değerlendirmeyle ele alınarak, aynı fiil için birden fazla yaptırım uygulanması gibi diğer hususlar da kapsamlı şekilde yeniden düzenlenebilir.
Dayanak Mevzuat
Vergi Kimlik Numarası
- 4358 sayılı Vergi Kimlik Numarası Kullanımının Yaygınlaştırılması … Hakkında Kanun (RG 04.04.1998/23307)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu md. 8 son fıkra, md. 353/7 ve md. 353/9
- Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği Sıra No: 1 (RG 18.04.1998/23317)
- Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği Sıra No: 2 (RG 19.06.2001/24437 mük.)
- Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği Sıra No: 3 (RG 29.08.2006/26274)
- Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği Sıra No: 4 (RG 22.05.2010/27588)
- Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği Sıra No: 5 (RG 16.06.2022/31868)
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 588 (RG 31.12.2025/33124 5. mük.; yürürlük 01.01.2026)
Kambiyo
- 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun (20.02.1930), md. 3/1
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar (BKK 07.08.1989, 89/14391)
- Tebliğ No: 2018-32/45 (RG 30.01.2018/30317), md. 20/6, md. 29/27 ve md. 30
- Tebliğ No: 2021-32/62 (RG 12.10.2021/31626)
- Tebliğ No: 2021-32/64 (RG 18.11.2021/31663)
- Tebliğ No: 2021-32/65 (RG 18.11.2021/31663 mük.)
- Hazine ve Maliye Bakanlığı Duyurusu 2022/YM-32 (14.06.2022 tarihli ve 2424471 sayılı Onay) (en altta yer almaktadır)
- Hazine ve Maliye Bakanlığı Yetkili Müesseseler Rehberi (Şubat 2025)
MASAK
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
- Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (BKK 10.12.2007, 2007/13012), md. 5
- Cumhurbaşkanı Kararı 5739 (RG 16.06.2022/31868)
- Cumhurbaşkanı Kararı 6702 (RG 14.01.2023/32073)
- Cumhurbaşkanı Kararı 11845 (RG 07.10.2026/33393)
Duyurusu 2022/YM-32
Yetkili Müesseseler Rehberi (Şubat 2025)
