Kısa cevap: Kesme altın tamamen yasaklanmadı. 15 Mart 2025’ten bu yana kuyumcular çekili (kesme) altını vatandaşa satamıyor; kuyumcular arası ve şirketlere satış ise serbest.
Yazıda çekili altının ne olduğu, hangi mevzuatın neyi yasakladığı, çekili altının kimlere satılabileceği ve dikkat edilmesi gerekenler ele alınmaktadır.
Çekili (kesme) altın nedir?
Çekili altın, altının ince bir şerit hâline getirilip istenen gramajlarda kesilmesiyle elde edilen üründür. Piyasada “kesme altın”, “çekme altın” veya “çekili has” olarak bilinir.
Mevzuattaki resmî tanıma göre çekili kıymetli maden; şerit hâline getirilmiş ya da bu şeridin çeşitli şekil ve ağırlıklarda kesilmesiyle oluşmuş, saflık ayarı ne olursa olsun her türlü kıymetli madendir. Yani tanım yalnızca 24 ayar has altını değil, aynı yöntemle üretilen diğer ayarları ve gümüş gibi kıymetli madenleri de kapsar.
Kesme altın işçiliksiz olduğu için esnaf arasında ucuz bir ödeme ve takas aracı olarak kullanılır; özellikle küsuratlı gramajları denkleştirmede pratiktir. Ancak standart külçeler gibi seri numarası ve sertifikası bulunmadığından takibi zordur. Düzenlemenin gerekçesi de bu ürünlerin alım satımındaki artış ve buna bağlı kayıt dışılıktır.
Yasal dayanak: hangi mevzuat ne diyor?
Kesme altınla ilgili düzenlemeler başlıca üç mevzuatta yer almaktadır: 1567 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanı Kararı ve Bakanlık genelgesi.
- 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun: Hem dayanak hem yaptırım bu kanundan gelir. 32 Sayılı Karar’a ve onun uygulanması için çıkarılan tebliğ ve genelgelere aykırılık, bu kanuna aykırılık sayılır.
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar: Döviz ve kıymetli maden işlemlerinin temel düzenlemesidir. Kesme altınla ilgili hükümler, 14 Mart 2025 tarihli ve 9595 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklendi. Karar, 15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
- Çekili Kıymetli Madenlere İlişkin Genelge (KM-2025/1): Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 23 Nisan 2025’te yayımlandı. Satışta aranacak belgeleri ve fatura kurallarını belirler.
9595 sayılı Karar ile 32 Sayılı Karar’a eklenen kesme altın hükümleri şunlardır:
- Madde 2(j)(xv): Çekili kıymetli madenin tanımı.
- Madde 7(4)(d): Yasağın asıl kaynağı. Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri ve vergi levhasında kıymetli maden üretimi veya ticareti yazan kişiler dışındaki yerleşik gerçek kişilere çekili kıymetli maden satılamaz.
- Madde 7(7)(g): Hazine ve Maliye Bakanlığına, yurt içinde alınıp satılabilecek çekili madenlerin niteliklerini ve alım satım usullerini belirleme yetkisi verir.
Kesme altın kime satılabilir, kime satılamaz?
Yasak, alıcının kim olduğuna göre işler: vatandaşa satış yasak, meslek içi ve şirketlere satış serbest.
| Alıcı | Satış mümkün mü? | Şart |
| Sıradan vatandaş (Türkiye’de yerleşik gerçek kişi) | Hayır | — |
| Ticaret Bakanlığından yetki belgeli kuyumcu (gerçek kişi) | Evet | Kuyum Ticareti Yetki Belgesi numarası faturaya yazılır |
| Vergi levhasında kuyumculuk faaliyet kodu olan gerçek kişi | Evet | Barkodlu vergi levhası gösterilir, numarası faturaya yazılır |
| Türkiye’de yerleşik şirketler (tüzel kişiler) | Evet | Serbest |
Kısacası kesme altın, meslek mensupları ve şirketler arasında dolaşmaya devam edebilir; ancak son kullanıcıya, yani vatandaşa yatırım ürünü olarak satılamaz.
KM-2025/1 Genelgesi: satışta hangi belgeler isteniyor?
Genelge, kuyumcuların kesme altını kime ve nasıl satabileceğini somut belge şartlarına bağlar.
- Şirketlere satış: Türkiye’de yerleşik tüzel kişilere satış serbesttir.
- Yetki belgeli kuyumcuya satış: Alıcı kuyumcu “Kuyum Ticareti Yetki Belgesi”ni gösterir; belge numarası düzenlenen faturaya işlenir.
- Vergi levhalı gerçek kişiye satış: Alıcı, ana faaliyet kodunun yer aldığı barkodlu vergi levhasını gösterir. Satıcı, bu kodun Genelge ekindeki kuyumculuk kodlarından biri olduğunu kontrol eder ve levha numarasını faturaya yazar.
Genelge ekinde kabul edilen faaliyet (NACE) kodlarından bazıları:
| NACE kodu | Faaliyet |
| 47.77.01 | Altın ve değerli metallerden takı ve mücevher perakende ticareti |
| 46.48.01 | Mücevher ve takı toptan ticareti |
| 32.12.01 | Değerli metallerden takı ve mücevher imalatı |
| 24.41.16 | İşlenmemiş, yarı işlenmiş veya toz hâlde altın imalatı |
| 95.25.02 | Mücevherlerin onarımı |
Kodun tam listesi için Genelgenin ekine bakılmalıdır.
Sık yanlış anlaşılanlar
Vitrinlerdeki “yerleşik şahıslara kesme altın satılmaz” duyuruları doğrudur, ama resmin tamamını anlatmaz.
- “Kesme altın tamamen yasaklandı.” Hayır. Yasak yalnızca vatandaşa satışı kapsar; kuyumcular arası ve şirketlere satış serbesttir.
- “Kuyumcu artık benden kesme altın almaz.” Mevzuat kuyumcunun vatandaştan kesme altın almasını yasaklamıyor. Alım yapıp yapmamak kuyumcunun kendi ticari kararıdır.
- “Elimdeki kesme altın yasa dışı oldu.” Hayır. Elinde kesme altın bulunduranlar için herhangi bir yaptırım ya da teslim zorunluluğu getirilmedi.
- “Gram altın ve külçe de yasak.” Hayır. Düzenleme yalnızca çekili kıymetli madenleri kapsar; standart külçe, basılı gram altın ve Darphane altınları bu yasağın dışındadır.
Elinde kesme altın olanlar ne yapabilir?
Kesme altınınızı bir kuyumcuya bozdurabilir ya da standart altınla değiştirebilirsiniz. Ürünün üzerinde rafineri veya kuyumcu logosu, ayar damgası ve güvenlik deseni bulunması, alımda değerlendirmeyi kolaylaştırır. Ayarı belirsiz ürünlerde kuyumcunun ölçüm sonrası daha düşük fiyat vermesi olasıdır.
2026: Altın Rafinerileri Derneği’nin çekili altın çağrısı
Nisan 2026’da 9 rafinerinin bir araya gelmesiyle Altın Rafinerileri Derneği kuruldu. Dernek, kuyumculara gönderdiği yazıda 4 Mayıs 2026’dan itibaren çekili altın üretiminin ve alım satımının durdurulması çağrısında bulundu.
Yazıda öne çıkan talepler şunlardı:
- Piyasadaki mevcut çekili altınların rafinerilere gönderilerek standart külçeye dönüştürülmesi,
- Çekili altın üretimine ve ticaretine son verilmesi,
- Gerekçe olarak kayıt dışı ve kaynağı belirsiz altın ticaretinin önlenmesi.
Bu yazı bir sektör derneğinin çağrısıdır; bağlayıcı bir hukuki düzenleme niteliği taşımaz. Çekili altın ticaretine ilişkin bağlayıcı kurallar yalnızca Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararları ve Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemeleriyle belirlenir. Bu yazının tarihi itibarıyla yürürlükteki kurallar 9595 sayılı Karar ve KM-2025/1 Genelgesidir.
Yine de çağrı, sektörde çekili altından standart ve izlenebilir ürünlere doğru bir dönüşüm eğilimine işaret ediyor. Kuyumcuların ilerleyen dönemde yayımlanabilecek yeni düzenlemeleri yakından takip etmesi önerilir.
Sonuç
Kuyumcular 15 Mart 2025’ten beri kesme altını vatandaşa satamıyor; meslek içi ve şirketlere satış ise belge ve fatura şartıyla serbest. Elinde kesme altın bulunanlar için bir yaptırım yok ve bu altınlar kuyumcuya bozdurulabilir. Kurallara aykırılık 1567 sayılı Kanun kapsamında yaptırıma konu olabileceğinden, kuyumcuların fatura ve belge şartlarına dikkat etmesi önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişebileceğinden işlem öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığının güncel duyurularını kontrol ediniz.
